{
  "دیوان عدالت اداری ": {

    "articles": [
    {
      "article": "دیوان عدالت اداری چه مرجعی است؟",
      "content": "دیوان عدالت اداری مرجعی قضایی و تخصصی زیر نظر رئیس قوه قضائیه است که برای رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به دستگاه‌های دولتی و مأموران آن‌ها تشکیل شده است. مقر آن در تهران است و از شعب بدوی، شعب تجدیدنظر، هیئت عمومی و هیئت‌های تخصصی تشکیل می‌شود. نکته کلیدی این است که در دیوان، شاکی همیشه شخص خصوصی (حقیقی یا حقوقی) و طرف شکایت همیشه دستگاه دولتی یا عمومی است؛ دولت نمی‌تواند علیه مردم در دیوان طرح دعوا کند.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "مبنای قانونی دیوان عدالت اداری چیست؟",
      "content": "اصل ۱۷۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و «قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری» مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی، از جمله اصلاحیه مهم سال ۱۴۰۲ که در ساختار شعب، مهلت‌ها و فرایند رسیدگی تغییراتی ایجاد کرد.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "چه دعاوی در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است؟",
      "content": "بر اساس ماده ۱۰ قانون دیوان: رسیدگی به شکایات از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی مانند وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، سازمان تأمین اجتماعی و نهادهای عمومی غیردولتی؛ رسیدگی به شکایات از تصمیمات و اقدامات مأموران این واحدها در امور راجع به وظایفشان؛ و اعتراض به آرای قطعی مراجع شبه‌قضایی مانند کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری، کمیسیون ماده ۷۷، هیئت‌های حل اختلاف کار، هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌های مالیاتی، صرفاً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آن‌ها.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "ابطال مصوبات و آیین‌نامه‌های دولتی چگونه انجام می‌شود؟",
      "content": "بر اساس ماده ۱۲ قانون، رسیدگی به درخواست ابطال آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و تصمیمات عام دولتی که خلاف قانون یا شرع باشند یا خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب‌کننده صادر شده باشند، در صلاحیت «هیئت عمومی» دیوان است، نه شعب. هر شخصی می‌تواند چنین درخواستی بدهد و نیازی به اثبات ذی‌نفع بودن مستقیم نیست. رأی هیئت عمومی برای همه مراجع لازم‌الاتباع است و معمولاً از تاریخ صدور اثر دارد، مگر آنکه هیئت اثر آن را به زمان تصویب مصوبه تسری دهد.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "چه موضوعاتی از صلاحیت دیوان عدالت اداری خارج است؟",
      "content": "آرا و تصمیمات قضایی دادگاه‌های دادگستری و دادسراها؛ مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس خبرگان و شورای عالی امنیت ملی؛ مصوبات مجلس شورای اسلامی؛ و دعاوی میان دستگاه‌های دولتی با یکدیگر. همچنین دیوان صلاحیت رسیدگی ماهوی به آرای مراجع شبه‌قضایی را ندارد و تنها از جهت نقض قوانین و مقررات یا خروج از صلاحیت رسیدگی می‌کند.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "مهلت‌های قانونی طرح شکایت در دیوان چقدر است؟",
      "content": "برای اعتراض به آرای قطعی مراجع اختصاصی اداری، مهلت تقدیم دادخواست سه ماه برای اشخاص مقیم ایران و شش ماه برای مقیمان خارج از کشور از تاریخ ابلاغ رأی است. مهلت تجدیدنظرخواهی از آرای شعب بدوی دیوان، بیست روز برای مقیمان داخل و دو ماه برای مقیمان خارج از تاریخ ابلاغ است. برای شکایت از اقدامات و تصمیمات موردی دستگاه‌ها، اصولاً مهلت خاصی پیش‌بینی نشده است.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "مدارک و مراحل طرح شکایت در دیوان عدالت اداری کدامند؟",
      "content": "شکایت باید روی فرم دادخواست مخصوص دیوان و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه ساجد ثبت شود. مدارک لازم: تصویر مصدق مدارک هویتی؛ تصویر مصدق رأی یا تصمیم مورد اعتراض و برگ ابلاغ آن؛ مستندات و ادله شاکی؛ فیش هزینه دادرسی مرحله بدوی و در صورت لزوم تجدیدنظر؛ و وکالت‌نامه در صورت داشتن وکیل. پس از ثبت، پرونده به یکی از شعب بدوی ارجاع می‌شود، نسخه‌ای برای پاسخ به دستگاه طرف شکایت ابلاغ می‌گردد و پس از دریافت پاسخ یا انقضای مهلت، رأی صادر می‌شود.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "دستور موقت در دیوان عدالت اداری چیست؟",
      "content": "اگر شاکی ادعا کند که اجرای تصمیم یا اقدام دستگاه دولتی موجب ورود خسارتی می‌شود که جبران آن غیرممکن یا دشوار است، می‌تواند همراه دادخواست یا پس از آن درخواست دستور موقت کند. در صورت احراز فوریت و ضرورت، شعبه دستور توقف اجرای تصمیم را صادر می‌کند. این دستور تأثیری در اصل شکایت ندارد و با رد شکایت، خودبه‌خود لغو می‌شود. رعایت این نکته در پرونده‌هایی مانند تخریب بنا یا اخراج از خدمت اهمیت زیادی دارد.",
      "audioUrl": ""
    },
    {
      "article": "نکات کاربردی درباره دیوان عدالت اداری چیست؟",
      "content": "پیش از طرح شکایت، حتماً باید مراحل اعتراض در مراجع اداری داخلی طی و رأی قطعی گرفته شده باشد، وگرنه قرار رد صادر می‌شود. تعیین دقیق «طرف شکایت» بسیار مهم است؛ اشتباه در معرفی دستگاه مسئول موجب اطاله یا رد شکایت می‌گردد. اجرای آرای دیوان بر عهده «واحد اجرای احکام دیوان» است و استنکاف مسئول دستگاه از اجرای رأی، جرم و موجب انفصال از خدمت است. ثبت‌نام در سامانه ثنا به نشانی adliran.ir برای دریافت ابلاغیه‌ها الزامی است.",
      "audioUrl": ""
    }
  ]
}
}